Pagsalin sa Filipino ng Bahagi ng Liham ni Ka Pepe Diokno sa Anak Niyang si Chel

Tinangka ko pong isalin mula sa orihinal na Ingles ang dalawang talata na bahagi ng liham ni Sen. Jose W. Diokno (ika-26 ng Pebrero, 1922 – ika-27 ng pebrero, 1987) sa kanyang anak na si Jose Manuel Tadeo "Chel" Icasiano Diokno noong Mayo, 1974. Mas kilala ngayon bilang Atty. Chel Diokno, siya ay edad labintatlo noong natanggap niya ang liham na sinulat ng kanyang ama na noo’y nasa ikalawang taon ng pagkakulong sa Fort Bonifacio sa ilalim ng batas militar (martial law).

Jose “Ka Pepe” W. Diokno (February 26, 1922 – February 27, 1987): makabayan, abogado, senador, kalihim ng katarungan, at bilanggong pulitikal noong batas militar. (Photo: public domain.)

Bakit ba dapat maging tapat kung makikinabang din naman sa pagiging di tapat? Bakit pa dapat maging patas kung di naman patas ang iba sa iyo? Bakit pa ipaglalaban ang iba kung di ka naman nila ipaglalaban—o kahit ang kanilang sarili? Bakit pa kailangang magkaroon ng sariling pag-iisip samantalang higit na mas madali ang hayaan na lamang ang iba na mag-isip para sa iyo? Bakit pa dapat magkaroon ng sariling pagpapasya samantalang mas iwas-gulo ang maging sunud-sunuran na lamang? Bakit kailangang maging mabuti samantalang para bang mas kaaya-aya ang maging masama?

Sa aking pananaw, ang sagot ay nasa kung ano ang kahulugan ng buhay para sa iyo. Kung ang ibig sabihin ng buhay ay ang pagkakaroon ng mga panandaliang kagalakan, pera, kasikatan, kapangyarihan, at seguridad, ay di mo na kailangan ang mga prinsipyo; ang tangi mong kailangan ay mga pamamaraan lamang. Sa katunayan, mas mainam pa ang kawalan ng prinsipyo; ang mga ito'y magiging sagabal lamang sa iyo. Ngunit kung sa kabilang banda, ang kahulugan ng buhay ay higit pa sa mga bagay na ito, kung ang kaligayahan ay mas matimbang pa kaysa sa panandaliang kagalakan, ang pagpapaunlad ng iyong mga kakayahan kaysa sa pag-ipon ng kayamanan, ang respeto kaysa katanyagan, ang tama kaysa kapangyarihan, ang kapayapaan ng kaluluwa kaysa seguridad; kung ang kamatayan ay hindi ang pagwawakas ng buhay kundi ang pagbabago nito, ay dapat kang maging totoo sa iyong sarili at sa Diyos, at sa pag-ibig at katotohanan, sa kabutihan at kagandahan, at sa katarungan at kalayaan na Kanyang mga pangalan din at ginawa Niyang bahagi ng ating likas na pagkatao.

Mga tala:

1. Ang pinagkunan ng kwento at bahagi ng liham ay ang artikulong The inspiring letter Ka Pepe Diokno wrote to his 13-year old son Chel ni Jerome Gomez para sa ANCX, ika-26 ng Pebrero, 2022.
2. Maraming salamat sa abogado/makata na si Atty. Argee Guevarra sa pagbahagi ng dalawang talata ng liham na ito sa poste niya sa Facebook noong ika-7 ng Agosto, 2022 – kaya ko naman natandaan itong mga bahagi ng liham na nabasa ko na rin dati.
3. Ituring na “work in progress” ang aking pagsalin, kaya inaanyayahan ko ang mga komento’t suhestiyon ng mga kababayan nating mahuhusay sa Filipino. Sakaling gamitin ko ang inyong suhestiyon, bibigyan ko kayo ng kaukukang kredito sa artikulo. At, handa po sana tayong ipagtanggol ang ating mga suhestiyon. 

JM De Guzman: Paano siya nagsimula sa showbiz?

Noong 2014 ay pinabigyan ako ni JM De Guzman, ang mahusay at award-winning na aktor, na makapanayam ko siya sa aking bahay mismo* para sa interview article ko na inasayn sa akin bilang bagong manunulat noon ng Puso ng Pamilyang Pilipino. Heto ang link sa article na JM De Guzman, as a Comback Kid.

(Si JM sa sala namin noong panayam, kasama ang anak ko na inaanak niya na si Mikael Fedor. Pasikat ko na rin: painting ko yung nasa likod nila, nilikha ko noong estudyante pa ako ng College of Fine Arts ng UP Diliman noong SY 1993-94.)

 Ang sumusunod ay mga bahagi ng article; quoted verbatim ang mga sinabi ni JM mismo. (At sa mga nagtataka, Taglish daw ang gamitin ko sa pagsulat sabi ng editor ko noon, hehe.)

Nag-start ako mag-commercials six years old, nag-start ako mag-Ang TV mga 13 to 14 years oldJM recalls.

Sa kanyang freshman year sa UP Diliman, he was already in the acting field. He chose Theater Arts as his course in college.

Habang nagre-rehearse para sa isang musical, pinag-audition ng kanilang director at propesor na si Alexander Cortes ang lahat ng mga male actors sa Pintakasi, isang indie film. Balik-tanaw ni JM,

Nangangailangan daw kasi siya ng theater actors. At first, may feeling ako na hindi pa ako ready, medyo mababa pa ang tingin ko sa sarili ko.

It took one week for JM to audition.

Heartbroken ako noon sa acting career ko, kasi walang nangyari. May feeling ako na ayaw ko na, na ayaw ko nang ma-reject ulit, paliwanag niya. So noong pumunta ako doon, bahala na. Wala namang mawawala. Awa ng Diyos, pinabalik ako. Actually noong audition, nagulat ako at pini-pair na ako sa iba’t iba, hindi ako pinapaalis. May feeling ako na gusto ako. Kasi yung iba, pinapauwi na (laughs).

Para kay JM, big break ang kanyang first major role. Top billing at yung pangalan ko sa poster. 

Never pang nangyari sa akin yun. From there, doon ako nahubog sa indie films. Kasi yung freedom tapos kumikita ka pa.

*Actually, sa dating bahay ko kasi bahay ng mga magulang ko iyon na nilisan ko na noong nag-asawa na ako noong 2004.

 

 

Pagsalin sa Filipino ng Tulang "a smile to remember" ni Charles Bukowski

Heto ang una kong sinulat nitong 2022, noong ika-1 ng Enero mismo: ang pagsalin sa Filipino ng tulang a smile to remember ni Charles Bukowski (1920-1994).

isang ngiti na di malilimutan

meron kaming mga goldpis noon at sila’y nagpaikot-ikot

sa loob ng bowl sa ibabaw ng mesa na malapit

sa mga kurtinang kulay-lila sa harap ng aming bintana at

ang aming nanay, na kawawang isda, na laging nakangiti, na nais

magmukhang masaya, ay sinasabihan ako, “maging masaya ka, Henry,”

at tama siya: mas mainam na maging masaya ka

kung kaya mo

pero siya’y binubugbog ng aking tatay mga dalawa o tatlong beses

sa isang linggo habang ang huli’y nagwawala sa pamamagitan

ng kanyang 6 na talampaka’t 2 pulgadang katawan dahil di niya kayang

gapiin ang anumang umaatake sa kanya.

 

ang aking nanay, na kawawang isda, na kawawang goldpis,

na kawawang isda na walang-wala, na ginugulpi dalawa o tatlong beses

kada linggo ay sinasabihan ako na maging masaya: “Henry, ngiti!

Bakit di ka ngumiti?

 

at pagkatapos, lagi niyang pinapakita sa akin kung paano, at iyon ang

pinakamalungkot na ngiti na nakita ko sa ibabaw ng lupa, parang impyerno at

impyerno at impyerno at impyerno, at wala nang iba

 

isang araw nangamatay ang lahat ng goldpis, lahat silang lima,

nagpalutang-lutang sila sa ibabaw ng tubig, sa kanilang tagiliran, ang

mata sa bawat gilid sa itaas ay dilat pa,

at nang umuwi ang aking tatay ay tinapon niya sila sa pusa

sa sahig ng kusina at pinanood namin ang aming nanay

ngumiti

Thanks, Anthropologist Mayumi Yamamoto, for the Appreciation!

I'm a modest man, but I really think that to acknowledge and appreciate in return is the courteous thing to do. So here we go: Thank you, anthropologist Mayumi Yamamoto of Japan for the mention and encouraging words from your wonderful Basil and Sunflower blog articles:

From Elmo, 3, joins youngest Americans in getting vaccinated:

. . . her generous Filipino teacher.  

He is quick at getting to the point I overlook and reminds me, casually. 

So, he is a good teacher.

And from Ryanair Afrikaans test: Airline drops controversial South African quiz:

The essay above was shared with my English language teacher,
a Filipino poet,
who edits my writings along with grammatical correction.

Where I wrote 'That is the ironic by-product of British imperialism'
--- my Filipino teacher said,  'American imperialism, too'.

Maraming-maraming salamat, Miho-san!

(From the Philippines to Japan!)

 

 

 

 

 

Nick Joaquin’s “Manila, My Manila” in Japanese

Check out here the book cover of the Japanese edition of Nick Joaquin’s “Manila, My Manila”:

(Photo courtesy of Katayama Takashi, who borrowed the book from Shinjuku City Library last July 30, 2022.)

The design uses the 18th Century Map of Manila City created by Antonio Fernandez de Roxas in 1713. The translators of this Japanese edition are Nobuhiko Hashimoto and Masanobu Sawada. It was released by Akashi Shoten publishing company in 2005.

“Manila, My Manila” was originally published as “Manila, My Manila: A History for the Young” by Vera-Reyes, Inc. in 1990. It was republished in its current title by The Bookmark Inc. in 1999.

Nick Joaquin (May 4, 1917 – April 29, 2004), who also went by the penname Quijano de Manila. was awarded the title of National Artist of the Philippines for Literature in 1976.

You can read a review of “Manila, My Manila” by Hidde Van der Wall in Kritika Kultura Vol.   No.33/34 (2019): The City as Nation: NickJoaquin’s Manila, My Manila as Nationalist History.

Twitter poem

I tried to write a poem that would fit a tweet to a T, with exactly 280 characters, and here's what I came up with:

Ate, a Philippine restaurant in Tokyo, Japan

Sakaling mapadpad kayo sa Tokyo at mamiss niyo agad ang pagkaing Pinoy, tangkilikin natin ang Philippine Restaurant Ate at 2 Chome-22-11 Nishiogi-minami, Suginami, Tokyo (2nd Floor). Check out the details here on the page of Experience Suginami Tokyo. (The photos and videos below are courtesy of Masaki Nishi.)

Meron sila ng ating paboritong adobo, manok at baboy!

Meron din silang ginataang hipon, alimasag, atbp.! Hai!